31 Ekim 2011 Pazartesi

Jan Saudek




Sıradışı Fotoğrafçı

Bence en ilginç fotoğraf sanatçılarından biri de kuşkusuz Çekoslavakya doğumlu Jan Saudek'tir.

1935 yılında Prag'da dünyaya gelen, ikinci dünya savaşının tüm olumsuz etkilerini yaşayan 1950 yılında sahip olduğu fotoğraf makinasıyla ilk fotoğraflarını çekmesine rağmen bu fotoğrafların anlamsız bulunmasıyla fotoğraf çekmeye bir süre ara veren ve sonra tekrar başlayan ve şu ana kadar bırakmayan sanatçıdır.

Fotoğraf nedir, fotoğraf bir sanat dalımıdır, yada fotoğrafçılıkta en fazla tartışılan nü, pornografi, erotizm gibi konularda verilecek yanıtlara hiç aldırış etmeden yolunda yürümeye devam bir sanatçı Jan Saudek.



Fotoğraflarını gördüğünüz zaman şaşırabilirsiniz. Çünkü kulağımıza fısıldanan bilgilerin tamamiyle dışında, sizleri irkiltecek çekimlerdir.

Oldukça cesaretlidir bu anlamda. Alıştığımız tüm normları ters yüz edecek fotoğraflarla karşımıza çıkar.

İyi, doğru, güzel, yanlış nedir diye sorgulama ihtiyacı hissedersiniz. Ve öğretilenlerle yola çıktığınızda elinizin tersiyle itebileceğiniz bir fotoğrafçıdır. Oysa Jan Saudek'da başka şeyleri elinin tersiyle itmiştir.Ve bu anlamda öğretilenlerle sizin aranızda yaşayabileceğiniz gelgitler sunarak belki de herşeyi sorgulamanıza yardım edebilecek sanatçılardandır.

Bu açıdan baktığım zaman benim için, gerçek sanatçılardan bir tanesi olup çıkıyor.

Sizler ne düşünürsünüz hiç bir fikrim yok....



titus andronicus 22.11.2009

Gerçekten son derece ilginç bir fotoğrafçıyı ele almışsınız. Haklı olduğunuz bir çok yön var yine. Söylenebilecek çoğu şeyi hiç önemsemeden yoluna devam etmesi gerçekten doğrudur.

Zaten sanat, düşündüğün şeyleri, seninle paylaşan insanlar olsun yada olmasın mantığının çok ötesinde, öncelikle kişisel bir olgudur.

Çoğu kişi için fotoğrafları kabul edilmezdir. Haklı olabilirler de... Öylesine kalıplarla yetiştiriliyoruz ki, ahlaktan söz etmiyorum, güzel anlayışı gibi mesela....

Fotoğrafladığı kadınların belirtilen 90-60-90 ölçülerine pek te uymaması, hatta görmek bile istemediğimiz tipler olması açısından ayrımcılık yaptığımız ve doğal olarak ötelediğimiz kadınlardır.

Kadının cinsel obje olarak sömürülmesi o denli yaygındır ki, cinselliğin her canlı için doğal bir gereksinim olduğunu çoktan unutmuştur toplum.Ekmeğe, suya, havaya olan ihtiyacı gibi doğal ve kaçınılmaz olan cinsel ihtiyacı da , herkes için her şekilde var olması gibi ortaya koyar.Hatta buraya almışsınız o fotoğrafı da, bir çocuk eklemeyi ihmal etmeyerek masumluk imgesi altında doğallığını göstermeye çalışır.

Bütün bunların dışında sadece denklanşöre basan bir fotoğrafçı değildir. O fotoğraflar üzerinde bir ressam edasıyla oynar, değiştirir, boyar ve mekan öylesine önemlidir ki, bir teatral hava sezersiniz fotoğraflarında.

Tabii bizi kuşatan düşünceler etrafında aykırı gibi gelen, aslında insanoğlunun özündeki tüm duyguların ve özelliklerin ince hesaplar, büyük bir sanat algılayışı etrafında sunuluşu vardır.

Teşekkürler.

sanem ucar 22.11.2009

Hemen küçük bir açıklama yapma ihtiyacı duydum yazınızı okurken.

Arkadaşım Oya ile birlikte yıllarca ayrımcılığa uğrayan ve doğal olarak ötekileştirilen engelliler için beraber çalıştık.

Ayrımcılık, ötekileştirmek gibi konuları engellilerle paylaşırken ötekileşen biz olduk ne yazık ki:)

İnsanlar bir konu da bir şeylere karşı çıkarken, kendi çıkarları için yaklaşıyor konulara. Oysa ötekileştirmek yaşanılan en acı gerçeklerimizden bir tanesidir.Bir konuda ötekileştirmeye evet, diğer konu da hayır diyebilme lüksümüz yoktur.

Ya hep ya hiçtir bunun mantığı.

Ve kadın konusunda Jan Saudek'ın fotoğraflarını kullanırken, engelli kadınlarımız tarafından ötekileştirildik....

Ben gerçekten çok büyük bir sanatçı olduğuna inanmaya devam ediyorum.

sanatçı sarsmalı, yeterince sarsabilen özelliğe sahip o da..



Oya Tekin 22.11.2009

İşte adamım.:) Bugün bana o kadar iyi geldin ki Jan Saudek başka biri bunu yapamazdı kesinlikle.

Fotoğraflar öykü anlatmalıdır. “Fotoğraf eğer bir öykü anlatmıyorsa fotoğraf değildir.” der. Çokta haklıdır bana göre. Onun sıra dışılığı da bence biraz buradan geliyor. Çıplaklık, pornografi ve benzeri karelerden çok bu çıplaklıkla anlattıklarıdır. İnsanı çıplaklığıyla yüzleşmeye zorlar fotoğraflarında. Bence sindirilemeyen gerçek budur.

Ve yine fotoğraflarının çoğunda aksesuarlar kullanması anlatmak istediklerine paraleldir. Fotoğraflarını elle boyayarak onlara gerçek üstü bir hava katması aslında bir canlandırmadır. Bu hava aksesuar ve makyajla desteklenir. Hasır şapkalar, çiçek demetleri, kuklalar, korseler, kürkler, şemsiyeler hepsi birer anlam içerir, fotoğraflarında ki öyküyü tamamlar.

1990 öncesi Sosyalist rejimle yönetilen ülkeler de "nü" fotoğraf çekmek, hele hele ufak yaşta ki çocukların "nü" fotoğraflarını çekmek çok çok zor bir iş olduğunu biliyoruz. O buna rağmen bu zorluklar içerisinde bunu fotoğraflamış bu olaydan dolayı da başı sık sık yargıçlarla derde girmiş bir fotoğrafçıdır.

Yaşamı boyunca sürekli kaybetmiş ve kaybettiklerini yeniden kazanamamış bu adam, kendini her zaman geriye itmiş, kaçmış ve başkaları tarafından itilmiş ve kovalanmış.

Onun fotoğraflarına yansıyanda hayatının kesitleri diye düşünüyorum.

Ona “nü” fotoğrafçısı demek bence saygısızlık gibi geliyor, çünkü onun nülerinde ki anlatım tamamen sorgu içeriyor, düşünmeye sevk ediyor insanı.

Ah adamım ah bana bugün nasıl iyi geldin bilemezsin.:))

Sanem’in eklediği fotoğraflara bende bir film gösterisi ekledim yukarda. Ve fotoğraflarının bende ki yansımalarına daha sonra tekrar döneceğim. Peki ya sizde ki yansımaları?



titus andronicus 23.11.2009

Oya hanım Jan Saudek'in bazı fotoğrafları nü nün ötesinde pornografik nitelikler taşır, inanın.Ama onlar bile kullanılan anlamdaki pornografinin ötesinde bir anlama sahiptir.

Bir konu da haklısınız kullandığı bu doğal çıplaklık insanların bazı şeylerle yüzyüze gelmesi adınadır. Bu anlamda Saudek e sorulmuş olsa çektiğiniz karelerde pornografik özellikler var mı diye, hayır diyeceğini hiç sanmıyorum.

Herşeye öcü , kaka dediğimiz bu dünyada, öcü kaka olarak ele alınan şeyler yaşamın gerçeği de aynı zamanda.En pornografik özellikler taşıyan fotoğrafları dahi salt cinselliği hatırlatan yada buna hizmet eden özellik göstermez.

İnsanda bu duyguyu harekete de geçirir mi? evet geçirir, Bakmak istediğimiz ve görmek istediğimiz açılarla doğru orantılıdır bu.Ama işin kaynağında büyük bir estetik, kurgu, anlatım ve sanat adına ne gerekiyorsa o vardır ve ben bu özelliğinin konuşulmasını tercih ederim.

Öğrenciliğim de karşımızdaki çıplak modelleri ister istemez hatırlıyorum . Çoğunlukla bir natürmort çalışmasındaki elma, armut neyse onlarda farklı değildi.

Gerçi natürmort ölü doğa anlamına gelse de çalışmalarda ölü bir insanı resmetmek istediğimiz de de sanki bu doğanın bir parçası değilmiş gibi algılanıp şaşkın gözlerle bakılmazmıyız?

Kısacası söz konusu insan olduğu zaman neyin doğru neyin yanlış olduğu tartışılmaya devam edecektir.Bu sebeple ben hiç bir sanatçıyı belli bir katagoriye sokmayı sevmem.

Jan Saudek, insana ait herşeyi olduğu gibi, ruhunu da görebileceğimiz şekilde ortaya dökebilen bir sanatçıdır.



Oya Tekin 23.11.2009

Sanem yukarda yaşadığımız bir olayın altını çizmiş. Evet, ötekileştirilen biz olduk doğru ama ötekileştirme nedenleri bazı gerçeklerle yüzleşememekten kaynaklanıyordu. Buna kılıf olarak da bir günah keçisi bulmaları gerekiyordu oda biz olduk. Hatta ben çok fazla sağlam bile oldum sakatların yüz karası.:)) Şimdi Saudekin fotoğraflarını ekliyoruz ve konuşuyoruz diye kim bilir ne oluruz.:)) Espri bir yana kadının metalaştırıldığını kadının kendisi kabul etmiyor öncelikle, etmeyerek de kendisi metalaştıranlara izin veriyor.

Biz ne kadar ötekileştirilmeye maruz kalsak da bunu anlatmaya devam edeceğiz. Ve evet bu adam çok büyük bir sanatçı anlaşılmaması da bu yüzden. Zaten hep öyle olmaz mı büyük sanatçılar en büyük eleştirileri alır yaşarken öldükten sonrada zararsız oldukları için en yüce yere yerleştirilir.



sanem ucar 23.11.2009

Gerçekten baştada belirttiğim gibi çok zor bir alanda çalışmaya başlamıştır Saudek.

Henüz kafamızda bazı konular tam oturmamışken nü fotoğrafçılığıyla işe başlaması kesinlikle çok zor olmuştur onun içinde.

Kadın kavramı günümüzde dahi pek anlaşılacak bir kavram olmayıp sürekli istismara bu denli açıkken fotoğraflarında kadın ı kullanması kolaylıkla yanlış anlaşılabilir.

Nü genel anlamıyla,bugün dahi salt kadın çıplaklığı olarak ele alınmıyor mu? Oysa nü saf olan demektir.Olduğu gibi...

Saudek in sanatını incelediğimiz zaman 80 li yılların sonlarına doğru kadın yerine erkekleri kullandığını görmekteyiz.Ama altını ısrarla çizmekte fayda gördüğüm bir fark vardır.

İster kadın, ister erkek olsun kullandığı objeler bilinen anlamdaki estetik düşüncemizin tamamiyle dışındakilerdir.

Neden?

Evet neden Saudek var olan estetik anlayışın tamamiyle dışında estetik olmayanı tercih etmiştir? Saudek i anlayabilmek buna verilecek cevapla doğru orantılıdır.

Sadece bununla kalmayıp çektiği fotoğraflarda yaptığı müdahaleler onların görsel sanatlarla da ilişkilendirilmesine yol açar.

Bizlere sunduğu fotoğraflar güzel anlayışının yanılsamalarını ortaya koymaktan başka bir şey değildir.

Sorgular....

Doğal olarak kullandığı çıplaklık erotizme ve pornografiye kadar gidecektir. Ama hiç bir rahatsızlık duymayız bunlardan.Diğer porno fotoğraflarda belki itici gelebilecek bir çok şey öylesine doğallaşır ki Saudek in objektifinden, en doğal gereksinimizin sanatla yeniden yaratılmışlığından öte bir şey değildir artık.

Alışagelmiş estetik bakışla aynı işlemler yapılırken kişilerde uyanabilen haz, Saudek in çalışmalarıyla hazdan öte kendi bedeniyle barışık , kendi estetiğini bulabilen duygu ve düşünceye doğru yol alır.







Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Yorumunuz için teşekkür ederiz.

Yorumunuz incelendikten sonra en kısa sürede yayınlanacaktır.